چۆن پرۆگرامی کاشێر بۆ فرۆشگاکەت لە عێراق هەڵبژێریت (ڕێنمایی 2026)

زۆربەی فرۆشگاکان لە عێراق یەکەم سیستەمی کاشێریان بە هەمان شێوە دەکڕن: تەکنیکارێک دێت، پرۆگرامێک لەسەر کۆمپیوتەر دادەنێت، شاشەی فرۆشتن بە خاوەن فرۆشگا پیشان دەدات، و دەڕوات. شەش مانگ دواتر ژماردنی کۆگا هەڵەیە، قەرزی کڕیاران گەڕاوەتەوە دەفتەر، و کەس قازانجی ڕاستەقینە نازانێت. پرۆگرامەکە کێشەکە نەبوو؛ کێشەکە ئەو پرسیارانە بوون کە پێش کڕین نەکران.

ئەمانە دە پرسیارەکەن کە بەڕاستی گرنگن، لەگەڵ وەڵامی ڕوونی داشنک (Dashing) لەو شوێنانەی پێویستە، بەو حاڵەتانەشەوە کە داشنک هەڵبژاردەی گونجاو نییە.

1. کاتێک ئینتەرنێت دەپچڕێت چی ڕوودەدات؟

تەنها مەپرسە «دۆخی بێ ئینتەرنێتی هەیە؟»؛ بپرسە: بە وردی چی بەردەوام دەبێت، و ئەو فرۆشتنانەی لە کاتی پچڕاندا کراون کاتێک پەیوەندی دەگەڕێتەوە چییان لێدێت؟ عێراق لە دوو ساڵدا زیاتر لە 80 جار پچڕانی ئینتەرنێتی هەبووە، زۆربەیان بە بڕیاری حکومەت لە کاتی تاقیکردنەوەکانی قوتابخانە، جگە لە پچڕانە ڕۆژانەکان کە هەموو فرۆشگایەک دەیانناسێت.

سێ جۆر وەڵام هەیە:

• تەنها هەور: شاشەی فرۆشتن دەوەستێت. هەندێک فرۆشیار دەڵێن «بە دەگمەن ڕوودەدات». لە بەیانی هەر تاقیکردنەوەیەک، کاتژمێر 6، بە خشتەی ڕاگەیەنراو ڕوودەدات.
• سێرڤەری ناوخۆیی: بێ ئینتەرنێت کار دەکات، بەڵام هەموو داتاکە لەسەر یەک کۆمپیوتەرە لە فرۆشگاکە. هارد دیسکێکی مردوو واتە تۆماری مردووی فرۆشگا.
• بێ ئینتەرنێت یەکەم: فرۆشتنەکان لەسەر ئامێرەکە پاشەکەوت دەکرێن و کاتێک پەیوەندی دەگەڕێتەوە خۆکارانە بار دەکرێن، یەک جار، هەرگیز دوو جار.

داشنک جۆری سێیەمە؛ کاشێری بێ ئینتەرنێت بەڕاستی چۆن کار دەکات میکانیزم و سنوورەکان ڕوون دەکاتەوە.

2. عەرەبی زمانی یەکەمە یان وەرگێڕان؟ کوردی هەیە؟

شاشەی فرۆشتن و ڕاپۆرتەکان بکەرەوە. ئەگەر دوگمەکان وەک ڕێنماییەکی وەرگێڕدراو بخوێنرێنەوە، ژمێریار کۆتایی بە ئینگلیزی کار دەکات و کاشێر گەس دەکات. بۆ هەولێر و سلێمانی و دهۆک، کوردی (سۆرانی) هەڵبژاردە نییە، پێویستە. داشنک بە عەرەبی یەکەم و ڕاست بۆ چەپ دیزاینکراوە، و بە کوردی و ئینگلیزی لە هەمان ئاست نووسراوە؛ هەر بەکارهێنەرێک زمانی خۆی هەڵدەبژێرێت.

3. لە دینار تێدەگات؟

دوو وردەکاری ئاشکرای دەکەن کە پرۆگرامەکە بۆ بازاڕێکی تر دروستکراوە:

• کەرت. دینار کەرتی کارای نییە؛ سیستەمێک کە 2,500.00 پیشان دەدات و باج بۆ سێ خانەی دەیی دەژمێرێت بۆ شوێنێکی تر دروستکراوە. داشنک دەفتەرەکان بە دیناری تەواو دەپارێزێت.
• دۆلار. زۆر فرۆشگا بە دۆلار نرخ دەدەن و بە دینار وەردەگرن. دەتەوێت نرخدانان بە دۆلار بە ڕێژەی خۆت بکەیت کاتێک کڕیار داوای دەکات، و پسوولە و دەفتەرەکان بە دینار بمێننەوە. لە داشنک نرخدانان بە دۆلار بە ڕێژەی ئەمڕۆ کە دەینووسیت دەکرێت و دەبێتە پسوولە بە دراوی سەرەکیت، دینار بۆ زۆربەی فرۆشگاکان.

4. لەگەڵ ئەو ئامێرانە کار دەکات کە هەتە؟

نابێت پێویستت بە ئامێرێکی تایبەت بێت. هەر لاپتۆپ، تابلێت یان مۆبایلێکی ئەندرۆید کە وێبگەڕی هەیە؛ هەر سکانەرێکی بارکۆد؛ هەر چاپکەرێکی گەرمی 80 مم کە سیستەمی کارپێکردنەکەت بتوانێت چاپی بکات. هەروەها بپرسە ئایا پسوولە دەتوانرێت وەک لینکی واتساپ بنێردرێت؛ لە عێراق ئەوە لە کاغەز گرنگترە.

5. ژمێریاری ڕاستەقینە لە ژێریدایە، یان تەنها لیستی فرۆشتن؟

«پرۆگرامی کاشێر» کە تەنها فرۆشتن تۆمار دەکات ناتوانێت قازانجەکەت پێ بڵێت: تێچووی کاڵا، خەرجی، قەرزی کڕیاران و قەرزی دابینکەران نین. داوای لیستی داهات و باڵانس بکە، و بپرسە چۆن دروست دەکرێن. ئەگەر وەڵامەکە «بۆ ئێکسڵ هەناردەی بکە و بیدە ژمێریار» بوو، سیستەمەکە لیستی فرۆشتنە.

داشنک هەر فرۆشتن و کڕین و خەرجی و پارەدانێک وەک تۆماری دووقۆڵی لە پشتەوە دەنووسێت. خاوەن فرۆشگا کورتەیەک بە زمانی ڕوون دەبینێت؛ ژمێریار دەفتەرە تەواوەکان (ڕۆژنامە و تەرازووی پێداچوونەوە و لیستەکان) لە هەمان بەشی ژمێریاری دەکاتەوە. ژمێریاری وردەکاری هەیە.

6. قەرزی کڕیاران چۆن بەڕێوە دەبات؟

فرۆشتنی قەرز شێوازی کاری فرۆشگاکانی عێراقە. پرسیارەکان: سنووری قەرز بۆ هەر کڕیارێک هەیە؟ سیستەمەکە قەرزەکان بە تەمەن (30، 60، 90 ڕۆژ) ڕیز دەکات؟ دەتوانیت کەشفی حساب بۆ کڕیار بنێریت بەبێ چاپکردنی؟ داشنک کەشفی حساب وەک لینکی واتساپ دەنێرێت کە 30 ڕۆژ کارایە، و ڕیز دەکات لە کێوە یەکەم وەربگریت.

7. لقەکان: ئێستا یان دواتر؟

تەنانەت ئەگەر ئەمڕۆ یەک فرۆشگات هەبێت، بپرسە لقی دووەم چەند تێدەچێت و ئایا کۆگا و سندوق و قازانج بۆ هەر لقێک بەدواداچوون دەکرێن. زۆر سیستەم بۆ هەر «شوێنێک» پارە وەردەگرن و کۆگا لە یەک حەوزدا تێکەڵ دەکەن. لە داشنک هەر لقێک کۆگا و سندوق و شیفت و قازانجی خۆی هەیە، و سیستەمەکە پێشنیاری گواستنەوە دەکات کاتێک لقێک کەم دەبێت.

8. کێ دەتوانێت چی بکات: و دەتوانیت ببینیت کێ کردوویەتی؟

نابێت کاشێر بتوانێت نرخ بگۆڕێت یان قازانج ببینێت. داوای دەسەڵات بۆ هەر شاشەیەک بکە، و تۆماری وردبینی کە دەستکاری ناکرێت: هەر گۆڕینی نرخ، داشکاندن، هەڵوەشاندنەوە و ژماردنی سندوق، بە ناو و کات. ئەمە هەروەها ئەوەیە کە ژمێریارەکەت داوای دەکات.

9. چۆن دەڕۆیت؟

داتاکانت هی تۆن. پێش ئەوەی پارە بدەیت بپرسە: دەتوانیت هەموو شتێک بۆ CSV هەناردە بکەیت هەر کاتێک، و دوای ئەوەی پارەدان ڕادەگریت داتاکە چی لێدێت؟ داشنک هەر لیستێک هەر کاتێک هەناردە دەکات، و داتاکانت 90 ڕۆژ دوای کۆتایی بەشداری بەردەست دەهێڵێتەوە.

10. نرخی ڕاستەقینە چییە؟

کۆی بکەرەوە: پلانەکە، کرێی هەر بەکارهێنەرێک، کرێی هەر لقێک، کرێی هەر مامەڵەیەک، «ڕێکخستن»، ڕاهێنان، و ئایا نرخەکە بە دۆلارە (و بۆیە لەگەڵ نرخی دراو دەجوڵێت). بپرسە ئایا خۆکارانە نوێ دەبێتەوە و ئایا ماوەی گەڕاندنەوە هەیە.

نرخی داشنک یەک دێڕە: هەموو فرۆشگاکە بەخۆڕایی بۆ یەک لق، و یەک پلانی ساڵانە بە 420,000 دینار کە لق و داش 100 نامە لە کاتژمێرێکدا زیاد دەکات، بێ کرێ لەسەر مامەڵەکان، لەگەڵ گەرەنتی گەڕاندنەوەی پارە 14 ڕۆژ، و بێ نوێکردنەوەی خۆکار.

کەی داشنک هەڵبژاردەی گونجاو نییە

• چێشتخانەی بە مێز یان شاشەی چێشتخانە. داشنک مێز و شاشەی چێشتخانەی نییە. قاوەخانە و کاونتەری خێرا کار دەکەن؛ چێشتخانەی بە خزمەتی مێز نا.
• کۆمپانیایەک کە پێویستی بە پسوولەی ئەلیکترۆنی لەگەڵ دەستەی باج هەیە (سعودیە، میسر، ئوردن…). لە عێراق ئەمڕۆ نییە، و داشنک جێبەجێی ناکات.
• کارێک کە دەفتەری بە دوو دراو پێکەوە دەوێت. دەفتەرەکان بە یەک دراوی سەرەکین کە لە تۆمارکردن هەڵدەبژێردرێت (دینار بۆ زۆربەی فرۆشگاکان، یان دۆلار)، و دواتر ناگۆڕێت.

لیستی پشکنین لە یەک لاپەڕە

پرسیار	نیشانەی خراپ	نیشانەی باش
پچڕانی ئینتەرنێت	«بە دەگمەن ڕوودەدات»	فرۆشتن لەسەر ئامێر پاشەکەوت دەکرێت، یەک جار بار دەکرێت
زمان	مێنیوی وەرگێڕدراو	عەرەبی یەکەم، کوردی بەردەست، بۆ هەر بەکارهێنەرێک
دینار	سێ خانەی دەیی	دیناری تەواو، نرخدانان بە دۆلار بە ڕێژەی خۆت
ئامێر	تێرمیناڵی تایبەت	هەر ئامێرێکی وێبگەڕ، هەر سکانەر و چاپکەرێک
ژمێریاری	«بۆ ئێکسڵ هەناردە بکە»	لیستی داهات و باڵانس لە هەمان داتاوە
قەرز	ژمارەیەک بۆ هەر کڕیارێک	سنووری قەرز، تەمەن، کەشف بە واتساپ
لقەکان	یەک حەوزی کۆگا	کۆگا و سندوق و قازانج بۆ هەر لقێک
دەسەڵات	هەموو کەس هەموو شتێک دەبینێت	بۆ هەر شاشەیەک، لەگەڵ تۆماری وردبینی
ڕۆیشتن	«پەیوەندی بە پشتگیری بکە»	هەناردەی CSV هەر کاتێک
نرخ	«بەپێی»	یەک ژمارە، بێ کرێی مامەڵە، ماوەی گەڕاندنەوە

سەرچاوەکان

• Internet Society Pulse، Iraq to Shutdown Internet During 2025 Exam Period (ئایاری 2025)، https://pulse.internetsociety.org/en/blog/2025/05/iraq-to-shutdown-internet-during-2025-exam-period/
• نرخەکان و سنووری پلانەکانی داشنک، https://dashing.krd/ckb/pricing (سەردانکراو لە 2026-09-14)